Kiểm soát bản thân thay vì cố gắng kiểm soát người khác

Trong cuộc sống, mọi sự việc xảy ra, đều có thể chia vào một trong 3 nhóm sau:

Nhóm 1: Những việc bạn có thể kiểm soát hoàn toàn, trực tiếp

Nhóm 2: Những việc bạn có thể kiểm soát một cách gián tiếp

Nhóm 3: Những việc bạn không thể kiểm soát

Nhóm 1 chỉ bao gồm những thứ thuộc về bản thân BẠN mà thôi: suy nghĩ của bạn, hành vi của bạn, cuộc sống của bạn. Đơn giản là nếu bạn muốn ăn gì thì có thể tự làm lấy, nếu muốn đi chơi có thể tự đi, nếu yêu một ai đó, có thể tự tiếp cận…

Nhóm 2 là những hành vi, suy nghĩ của những người xung quanh: chồng/ vợ, con cái, sếp, đồng nghiệp… Kiểm soát gián tiếp có nghĩa là tác động, gây ảnh hưởng đến một ai đó để họ cảm thấy thuyết phục và làm theo điều mà bạn muốn. Ví dụ bạn muốn thực hiện một dự án, bạn phải có đầy đủ thông tin và phải thuyết phục được sếp bạn về những lợi ích mà dự án đó mang lại. Nếu những thông tin của bạn đúng những gì mà sếp bạn kỳ vọng, thì sếp mới duyệt cho bạn thực hiện nó, còn nếu không thì có thể dự án sẽ không được duyệt

Nhóm 3 là những việc bạn hoàn toàn không thể kiểm soát ví dụ như thời tiết, hoặc những sự việc xảy ra ở cách bạn nửa vòng trái đất, hoặc những sự kiện chính trị ngoài tầm ảnh hưởng của bạn thì dù bạn có không muốn nó xảy ra, bạn cũng không thể làm gì để can thiệp.

Trong cuộc sống, những bức xúc, những chán nản, thất vọng, mâu thuẫn… thường xảy ra do những MONG MUỐN KIỂM SOÁT KHÔNG ĐÚNG CHỖ

Có nhiều người ngay cả trong những thất bại của bản thân cũng không biết tự nhìn nhận lại bản thân mình để rút ra bài học kinh nghiệm tự hoàn thiện bản thân (việc này họ có thể kiểm soát trực tiếp) mà lại tìm kiếm lý do, đổ lỗi cho người khác (kiểm soát gián tiếp) hoặc đổ lỗi cho hoàn cảnh (không thể kiểm soát)

Nhiều người đau khổ vì luôn muốn có thể “kiểm soát trực tiếp” người khác, họ không hiểu rằng điều này là không thể được. Chúng ta đã từng nghe chuyện ông thanh tra nọ cấm vợ “mặc váy ngắn”, nhưng “mặc váy ngắn” là mong muốn của người vợ. Khi người vợ đi đám cưới về, hai vợ chồng đã cãi vã và người vợ bị chồng đẩy xuống cầu thang không may tử vong. Nếu như thay vì muốn “kiểm soát trực tiếp” người khác, người đó tập trung vào bản thân mình, thay đổi cách nhìn nhận, tôn trọng ý muốn của vợ (“vợ anh mặc váy ngắn đẹp thế” chẳng hạn) thì mọi chuyện đã khác. Có câu nói rằng: “Nếu bạn không thích việc gì đó, bạn có thể thay đổi nó, nếu bạn không thể thay đổi, thì hãy thay đổi cách nhìn nghĩ của bạn về nó” – và đó chính là cách để chúng ta cảm thấy hạnh phúc.

Nhiều người khác không thể hạnh phúc vì không thể chấp nhận “những điều không thể thay đổi”. Bạn đã lên kế hoạch đi chơi, nhưng đột nhiên trời đổ cơn mưa. Bạn chán nản, bực mình, tức giận… thì điều đó có thể thay đổi được gì? Hay chỉ khiến bạn cả ngày bực mình và “chả làm nên trò trống gì”. Nếu bạn sử dụng quyền năng thay đổi bản thân bằng cách lên một kế hoạch thay thế, và vui vẻ với kế hoạch đó thì bạn sẽ vẫn có một ngày vui vẻ, hạnh phúc. Nguy hiểm hơn là những người suốt ngày ngồi gặm nhấm nỗi đau của những sai lầm “đã xảy ra trong quá khứ”với suy nghĩ rằng điều đó sẽ giúp họ cảm thấy nhẹ lòng, hay được người khác nhìn với sự bao dung hơn. Việc gặm nhấm nỗi đau đem lại bao cảm xúc tiêu cực, chán chường, bế tắc… nhưng hoàn toàn vô ích vì kết quả là: không thể thay đổi những điều đã xảy ra trong quá khứ. 

Đối với những sự việc thuộc nhóm 3, chỉ có một cách cư xử đó là: chấp nhận nó và học hỏi những bài học kinh nghiệm từ sai lầm đó để nó không bao giờ lặp lại (kiểm soát suy nghĩ của bản thân bạn.). Khi đó bạn mới cảm thấy thanh thản và hạnh phúc.

Vậy, nếu bạn muốn có một cuộc sống vui vẻ, yên bình, hạnh phúc, hãy tập trung vào kiểm soát đúng chỗ: kiểm soát bản thân mình, tôn trọng, lắng nghe và hòa đồng với những người xung quanh, chấp nhận những việc không thể kiểm soát.

"Chúa hãy ban cho con sự can đảm để thay đổi những điều có thể và cần phải thay đổi, ban cho con sự thanh thản để chấp nhận những điều không thể thay đổi được và trí khôn để phân biệt được sự khác biệt đó”

(7 thói quen để thành đạt)

“Bí mật của sự may mắn” – ví dụ hoàn hảo về sự chủ động

Nếu ai vẫn còn thắc mắc về “như thế nào là chủ động”, vì sao chủ động lại có nghĩa là “tôi là người tạo ra cuộc đời tôi” thì hãy cũng làm sáng tỏ nó thông qua cuốn sách “bí mật của sự may mắn”

Tất cả các chàng hiệp sĩ của vương quốc xa xôi nọ, đều luôn nóng lòng muốn được thử thách. Và thầy phù thủy chính nghĩa – Merlin – một hôm đã tập hợp họ lại, để đưa ra thử thách như sau:

-          Trong vòng 7 ngày tới, sẽ có 1 cây bốn lá thần kỳ mọc lên. Ai có được nó sẽ luôn gặp may mắn trong cuộc sống

Mọi hiệp sỹ đều phấn khích, nói rằng chính họ sẽ mang cây 4 lá về. Nhưng khi được biết nó chỉ mọc lên đâu đó trong khu rừng Mê Hoặc, phía sau thung lũng lãng quên, phải vượt qua 12 quả đồi mới tới được… thì hỡi ôi, các chàng hiệp sĩ đều thở dài, chán nản, thất vọng, và lần lượt ra về, chỉ trừ có 2 người. Hai chàng đó quyết tâm sẽ tìm bằng được cây 4 lá mang về.

Vậy, trong đám đó, chỉ có 2 người ban đầu thể hiện sự tin tưởng vào bản thân mình – đức tính của người chủ động – tin rằng mình có thể làm được và quyết tâm thực hiện. Những người còn lại – giống như nhiều người khác là những người bị động – họ thất bại ngay khi chưa bắt đầu vì họ tin rằng: mình không thể làm được, họ tưởng tưởng ra những khó khăn phía trước, những rào cản, và họ trách móc “sao đưa ra thử thách quá khó”, kiểu như: đáng lẽ tôi có thể làm được nếu như…

Hai chàng hiệp sĩ tạm gọi là áo đen và áo trắng cùng đi vào khu rừng và họ đến gặp hoàng tử đất hay còn gọi là thần rừng để tìm thông tin về cây 4 lá:

Câu trả lời cho cả hai chàng là: không có cây 4 lá nào cả, cây 4 lá không thể mọc ở đây. Khi nghe được câu trả lời, hiệp sĩ áo đen vô cùng giận dữ, nghi rằng thần rừng nói dối, nghĩ rằng có thể ông đã nói cho chàng áo trắng rồi. Đó cũng là thái độ của người bị động: khi sự việc không xảy ra theo ý mình thì tức giận, đổ lỗi cho người khác, không chịu trách nhiệm.

Ngược lại, khi được thần rừng cho biết như vậy, chàng áo trắng đã hỏi: “vì sao” mà cây 4 lá không thể mọc lên ở đây, sau khi biết lý do “đất ở đây không tươi tốt”, chàng đã được thần rừng chỉ cho nơi có thể lấy đất tươi tốt về để cải tạo điều kiện ở đây. Chàng tiêu biểu cho những người chủ động: luôn kiếm tìm giải pháp, và sẵn sàng hành động, thay đổi để đạt được kết quả mà mình mong muốn.

Người tiếp theo họ gặp là bà chúa hồ:

Bà chúa hồ gặp một vấn đề: ban ngày phải thức để canh cho các bông hoa ly ngủ, để ban đêm chúng hát và giọng hát của chúng giúp nước bốc hơi, nếu không, thì nước sẽ gây ngập úng cho khu rừng. Và vì thế, cả ban đêm bà cũng không ngủ được. Hai chàng lần lượt đến, nhưng lúc này, các câu hỏi đã khác nhau. Chàng áo đen hỏi “cây 4 lá sẽ mọc ở đâu” và câu trả lời là “chưa từng mọc ở đây”, mặc dù bà có nói với chàng rằng nó “cần rất nhiều nước” nhưng lúc này, chàng không hề quan tâm. Bởi vì, là một người bị động, chàng còn đang mải chìm đắm trong cảm giác lo lắng, sợ hãi, có vẻ như không thể tìm được cây 4 lá thật, chàng tức giận, căm ghét sự may mắn do không thể tìm thấy nó.

Ngược lại, trước những thông tin của bà chúa hồ, chàng hiệp sĩ áo trắng đã đề nghị 1 giải pháp 2 bên cùng có lợi đó là: chàng sẽ tạo một dòng suối tới khoảnh đất mới được cải tạo, vừa đưa nước về mảnh đất, vừa tạo dòng chảy lưu thông cho hồ nước, và bà có thể ngủ ngon vào mỗi đêm. Tất nhiên, bà chúa hồ đồng ý. Chàng tiếp tục đưa ra giải pháp, và tiếp tục hành động, chàng cũng giúp người khác giải quyết được vấn đề của họ. Đó là tính cách của một người luôn chủ động.

Người thứ ba họ gặp là nữ hoàng của các loài cây. Chàng áo đen lúc này đi tìm minh chứng rằng chưa từng có cây 4 lá, không thể tìm được cây bốn lá. Vì thế mà chàng hỏi: CÓ THẬT là chưa từng có cây 4 lá? Người bị động luôn đi tìm lý do để biện hộ, để đổ lỗi. Nhưng người đi tìm giải pháp thì khác, hiệp sĩ áo trắng nghĩ rằng mình đã có đất tốt và nước đầy đủ, thì tiếp theo là cây sẽ cần “bao nhiêu ánh sáng và bóng râm?”. Theo đó, chàng xin phép được phát quang cây cối phía trên khoảnh đất để có đủ ánh sách và bóng râm cho cây.

Người tiếp theo mà họ gặp là Mẹ của đá:

Vẫn như vậy, chàng áo đen tìm thêm bằng chứng củng cố cho giả thiết “chả có cây 4 lá nào đâu mà tìm” của mình bằng câu hỏi “có thật là chưa từng có cây 4 lá” và tất nhiên câu trả lời sẽ “Đúng vậy!” còn chàng áo trắng thì biết thêm rằng: “cây 4 lá không thể mọc lên ở chỗ có đá” vì thế chàng đã về kiểm tra mảnh đất của mình và đào hết những hòn đá còn lẫn trong đất. Người chủ động luôn luôn nỗ lực và tiếp tục cố gắng, quan tâm đến cả những điều nhỏ nhất để biến mong ước trở thành hiện thực với một NIỀM TIN tuyệt đối.

Và rồi, khi hai chàng GẶP NHAU, trong khi chàng áo trắng hoan hỉ nói về những điều mình đã thực hiện, thì chàng áo đen cười chê chế giễu rằng “có điên” thì mới làm thế, chắc gì đã có kết quả. Áo đen cảm thấy an ủi phần nào khi nghĩ rằng áo trắng cũng chả tìm thấy gì giống mình. Người bị động thường rất hẹp hòi, họ coi trọng cảm xúc của mình và không muốn người khác thành công, sự thành công của người làm họ lo lắng vì thấy mình kém cỏi hơn. Còn người chủ động thì thường có tư duy cùng thắng, rộng lượng chia sẻ, hạnh phúc khi người khác thành công. Khi bị chê cười, chàng vẫn tự tin với những suy nghĩ của mình, chàng nghĩ “không có gì trên đời này tự đến cả”, muốn có thì phải “làm một việc gì đó” chứ.

Tiếp theo, họ gặp một THỬ THÁCH: phù thủy hắc ám và cú vọ:

Khi sắp hết thời hạn 7 ngày, chìm trong chán nản, thất vọng, bế tắc, áo đen gặp mụ phù thủy hắc ám và cú vọ, mụ phù thủy dụ chàng Giết phù thủy Merlin thì sẽ nói cho chàng biết cây 4 lá sẽ mọc ở đâu. Và hoàn toàn mất niềm tin vào điều mà trước đây chàng tin tưởng, hiệp sĩ áo đen đã đồng ý. Người bị động bị CẢM XÚC lấn át các giá trị của bản thân, và không kiên định và cuối cùng để để cho kẻ khác QUYẾT ĐỊNH cuộc sống của họ.

Cũng gặp hiệp sĩ áo trắng, nhưng chàng luôn tin tưởng vào Merlin, tin tưởng vào sự nỗ lực của bản thân, nên mụ phù thủy Hắc ám đã thất bại.

THẦN GIÓ – may mắn luôn có đủ cho TẤT CẢ MỌI NGƯỜI.

Vào ngày thứ 7, một trận gió lớn và Thần gió mang đến hạt cây 4 lá May mắn – gieo rắc khắp vương quốc, len lỏi vào mọi ngóc ngách: May mắn là dành cho tất cả mọi người, ai cũng có cơ hội nhận may mắn. Nhưng hạt cây chỉ mọc lên ở những nơi có ĐIỀU KIỆN PHÙ HỢP – chàng hiệp sĩ áo trắng đã có sự chuẩn bị, sẵn sàng đón nhận cơ hội và chàng đã có hàng trăm cây 4 lá. Còn những hạt cây đó rơi xuống những chỗ khác thì đều bị chết hết.

Câu chuyện nhỏ thú vị, nhưng giúp ta thấy được sự khác biệt hoàn toàn giữa những người CHỦ ĐỘNG và BỊ ĐỘNG. Và đặc điểm tiêu biểu của họ là:

NGƯỜI CHỦ ĐỘNG: có sự tin tưởng vào những giá trị của bản thân, biết chịu trách nhiệm, luôn nỗ lực học hỏi, hành động để đạt được mục tiêu, trước khó khăn, luôn tìm kiểm giải pháp, biết chia sẻ, rộng lượng.

NGƯỜI BỊ ĐỘNG: có thói quen đổ lỗi cho người khác về sự thất bại của bản thân, tìm kiếm lý do cho sự thất bại, để cảm xúc quyết định hành động, tập trung vào những điểm yếu của người khác, hẹp hòi, ích kỷ, chỉ nghĩ cho bản thân mình.

Và kết quả là “Bạn tìm gì thì bạn sẽ thấy điều đó”, chàng áo đen đi tìm minh chứng rằng không có cây 4 lá, và quả thật, tìm thất rất nhiều mình chứng. Còn chàng áo trắng luôn đi tìm giải pháp, và chàng đã tìm ra. “Bạn tin rằng bạn có thể hay không thể, bạn đều đúng” (T. Harv Eker)
 

Sự ra đời của blog “7 thói quen để thành đạt”

Tôi viết blog này với mong muốn cám ơn tác giả của cuốn “7 thói quen để thành đạt” vì những ảnh hưởng to lớn và vô cùng hữu ích của cuốn sách với cuộc đời tôi. Tôi cũng mong muốn nó mang lại những ảnh hưởng tích cực với nhiều người khác.

Với tôi, cuốn sách này đã thay đổi cuộc đời tôi, giúp tôi từ một người chỉ suốt ngày dành thời gian để lo lắng cho những chuyện đã qua, chuyện của người khác, đau khổ, dằn vặt bản thân mình thành một người vui vẻ, chủ động. Tôi tạo cho mình một cuộc sống độc lập, yêu đời, yêu mọi người và có nhiều ảnh hưởng tích cực đến người khác.

Năm 2012, vì quá yêu cuốn sách mà tôi đã lập cho mình một mục tiêu, đó là trở thành một Giảng viên của chương trình “7 thói quen để thành đạt” của công ty và chia sẻ nội dung của cuốn sách với 10.000 người. Hiện tại tôi đã trở thành giảng viên, và blog này là một trong những nỗ lực để hoàn thành phần còn lại của mục tiêu đó.

Mục tiêu phát triển cá nhân và đóng góp cộng đồng 5 năm của tôi

Nhiều người khi cầm cuốn sách, đã không thể kiên nhẫn đọc hết nó, vì những khái niệm được trình bày tỉ mỉ và có thể nội dung dài. Là một giảng viên, tôi đã cố gắng trình bày nó một cách đầy đủ mà đơn giản nhất, tất cả những học viên đã từng tham gia chương trình do tôi giảng đều cảm thấy nó rất hữu ích với cuộc đời họ. Tôi hy vọng khi các bạn đọc blog này, các bạn cũng có những cảm giác tương tự.

“Sau khóa đào tạo 7 Habits tôi thấy mình luôn chủ động trong mọi tình huống, mọi lúc, mọi nơi, khi phát sinh mọi vấn đề. Hàng ngày, tôi tập thể dục mỗi buổi sáng, chạy bộ và tập thể lực khoảng 30’, mỗi tối trước khi đi ngủ tôi hay cùng vợ và con trai đi dạo . sau khi áp dụng 2 thói quen trên vào cuộc sống tôi thấy cuộc sống gia đình tôi thay đổi khác trước rất nhiều,vợ chồng tôi thương yêu nhau hơn, và sức khỏe hai vợ chồng và con trai cũng tốt hơn trước rất nhiều.”

(Cảm nhận của học viên Hà Thế Hoàng – Quản lý bộ phận đóng gói)

Tôi sẵn sàng trao đổi, tương tác với các bạn về nội dung của cuốn sách, các bạn có thể gửi mail đến cho tôi theo địa chỉ: anhxuan303@gmail.com

Thói quen 1 - Chủ động (Be Proactive)

Thói quen đầu tiên của "7 thói quen để thành đạt" là "Chủ động"

Chủ động có nghĩa là "chịu trách nhiệm về hành động của mình". Tôi chịu trách nhiệm về việc mà tôi làm, thay vì đổ lỗi tại hoàn cảnh, đổ lỗi cho người khác. Người chủ động làm chủ được cảm xúc của mình, những hành động, và quyết định của họ dựa trên những giá trị của bản thân thay vì cảm xúc nhất thời.

Thay vì nói "Tôi buộc phải làm như vậy", người chủ động sẽ nói "Tôi đã quyết định như vậy". Người chủ động sẽ không nói "Giá như tôi sinh ra trong một gia đình khá giả hơn" mà anh ta sẽ "Tôi chịu trách nhiệm về cuộc đời mình"

Một ví dụ tiêu biểu cho sự chủ động, hành động dựa trên giá trị chứ không dựa trên cảm xúc, đó là câu chuyện về Mẹ Teresa 

Mẹ Teresa là nữ tu Công giáo Rôma người Albania, và là nhà sáng lập Dòng thừa sai Bác ái  ở Calcutta, Ấn Độ năm 1950. Trong hơn bốn mươi năm, bà chăm sóc người nghèo, bệnh tật, trẻ mồ côi, người hấp hối, trong khi hoàn tất nhiệm vụ lãnh đạo dòng tu phát triển khắp Ấn Độ, và đến các quốc gia khác. Mẹ Teresa là nhân vật toàn cầu nổi tiếng với các hoạt động nhân đạo cứu giúp người nghèo và những người sống trong hoàn cảnh tuyệt vọng.  Bà được trao Giải Nobel hòa bình năm 1979 như một sự vinh danh cho các hoạt động nhân đạo của bà. (wikipedia)

Một lần, Mẹ Teresa đi xin bánh mỳ cho bọn trẻ ở trại trẻ mồ côi, bà đến trước cửa tiệm bánh mỳ và kiên nhẫn xin ông chủ cho bọn trẻ đang đói khát bánh mì. Người chủ rất tức giận, ông ta không những không cho mà còn nhổ nước bọt vào mặt mẹ. Mẹ lấy trong túi áo ra một chiếc khăn tay, lau nước bọt trên mặt và gấp lại bỏ vào túi, bà nói "Thưa ông, cái này là dành cho tôi, xin ông hãy cho bọn trẻ bánh mỳ". Người chủ tiệm bánh cảm thấy xấu hổ vì hành động của mình và cảm động trước sự vĩ đại của mẹ, nên đã gửi bánh mỳ đến trại trẻ.

Hãy tưởng tượng xem nếu chúng ta ở trong hoàn cảnh như vậy, bạn sẽ cảm thấy bị xúc phạm? bị xỉ nhục? bị tổn thương? bạn có thể cảm thấy tức giận? Nhưng với mẹ, mục tiêu của bà thật cao cả và sự sống còn của những đứa trẻ đang đói khát quan trọng với bà hơn hết thảy. Vì vậy, mà mẹ vô cùng kiên nhẫn "thưa ông, cái này là dành cho tôi..." Chính điều đó đã cảm hóa được người chủ tiệm và mẹ đã đạt được mục đích của mình "bánh mỳ cho bọn trẻ".

Thói quen đầu tiên và là khởi đầu cho những thói quen để thành đạt đó là "Chủ động", là biết nhận trách nhiệm về hành động của bản thân, là tự chịu trách nhiệm về cuộc sống của bản thân mình.

Xòe bàn tay của bạn ra, chẳng phải trên đó có "đường sinh mệnh", "đường tình duyên", "đường học vấn (sự nghiệp)" của bạn? Bạn là người trong tay vận mệnh của mình chứ không phải là ai khác. Đó chính là ý nghĩa của "Sự chủ động"

 

Giới thiệu "7 thói quen để thành đạt"

“7 Thói quen để thành đạt” là một trong những cuốn sách thuộc thể loại “self-help” (tự rèn luyện bản thân để thành công) có giá trị và nối tiếng nhất thế giới. Cuốn sách đã được dịch ra trên 60 thứ tiếng và xuất bản hơn 20 triệu bản. Tác giả của cuốn sách - Tiến sỹ Stephen R. Covey đã được tạp chí Times công nhận là một trong 25 người Mỹ có ảnh hưởng nhất thế giới trong 20 năm trở lại đây.

7 thói quen để thành đạt là một cuộc hành trình “bắt đầu từ bên trong”, giúp mọi người nhận ra chính mình là người làm chủ cuộc đời mình, điều gì thực sự có ý nghĩa với bản thân và nỗ lực để có được sự thành đạt vững chắc, lâu dài. Nói một cách khác, 7 thói quen để thành đạt hướng bạn tới một cuộc sống hạnh phúc. Qua những nghiên cứu của mình, tác giả đã nhận ra và phân tích một cách sâu sắc cội nguồn của thành công, giúp cho hàng chục triệu người trên thế giới có được cuộc sống mỹ mãn bắt đầu từ nền tảng tính cách tốt đẹp, từ việc xây dựng những thói quen tốt và sống “lấy nguyên tắc làm trọng tâm”

Không chỉ có giá trị trong sự thành công của cá nhân mà cuốn sách cũng như chương trình đào tạo “7 Thói quen để thành đạt” còn là một trong những chương trình đào tạo doanh nghiệp có tầm ảnh hưởng nhất mọi thời đại.  "90% tập đoàn thuộc Fortune 100, 75% tập đoàn thuộc Fortune 500 và nhiều cơ quan chính phủ, các định chế giáo dục từ 164 quốc gia" (Franklincovey Việt Nam)  đã chọn chương trình đào tạo này để cải biến văn hóa tổ chức của mình. Chương trình đồng hành với sự thành công của các doanh nghiệp. Cội nguồn của thành công đó bắt đầu từ sự trưởng thành thực sự và sự đáng tin cậy của mỗi cá nhân, từ việc coi trọng sự khác biệt của mỗi người trong tổ chức, tăng cường hiệu quả trong giao tiếp, thay đổi tư duy “thắng/thua” cố hữu… Vì thế, đó là sự thành công vững chắc và lâu dài, đem lại những hiệu quả to lớn và những kỳ tích cho sự phát triển doanh nghiệp. 

Phạm Thị Anh Xuân
(anhxuan303@gmail.com)